Kaixo, dia dhuit, lee ho, banjour, hola, ewa!

2016-09-21 / oihaneder

Irlandako gaelera, erdialdeko Amerikako lenkera, aragoiera, hego Amerikako hainbat hizkuntza, Asiako hego-ekialdeko hokkienera, katalana eta Guernsey uharteko guernseyera hizkuntzak landuko dira Hitz Adina Mintzo hizkuntza gutxituak ezagutzeko zikloaren bigarren ikasturte honetan.

Urritik apirilera bitartean Hitz Adina Mintzok zazpi hizkuntza gutxitu hurbilduko dizkigu. Hilero, hiztun ezberdinek, nor bere hizkuntzan aditua, hizkuntza bat aurkeztuko dute. Saio bakoitzean marko teorikoa eskaintzeaz gain hizkuntzaren oinarrizko kontzeptuak ikasteko tailerrak egingo dira.

Zehazki, urriaren 19an hego Amerikako hainbat hizkuntza aztertuko dira. Izan ere, Garabideren Hizkuntza Biziberritzeko Estrategiak Aditu Tituluko kideak parte hartzera gonbidatuak izan dira. Azaroan katalanaren txanda izango da Jordi Serra euskara irakasle kataluniarrarekin. Abenduan Iris Orosia, hizkuntza ekintzailea eta ikerlaria aragoieraz mintzatuko da. 2017an Guernsey uharteko guernseyera, (Julia Sallabank hizkuntza gutxituetan aditua), Irlandako gaelera (Patrick Carlin Ipar Irlandako soziolinguista euskalduna), Erdialdeko Amerikako lenkera (Alan King hizkuntzalaria, itzultzailea eta euskalaria) eta Asiako hego-ekialdea hokkienera (Sim Tze Wei hizkuntza ekintzailea) hizkuntzak izango dira protagonistak.

Saio guztietan (12 ordu) parte hartzen duten pertsonek ZIURTAGIRIA jasoko dute. Horretarako izena eman behar da: hemen.

16/17 ikasturteko egitaraua EHUko Letren Fakultatean aurkeztu da eguerdian eta Oihanederren arratsaldean. Ostean Carme Junyent hizkuntzalari katalanak “Nola akatzen dira hizkuntzak” hitzaldia eman du. Junyentek ziurtatu duenez “hizkuntza baten heriotza ez da sekula ematen arrazoi linguistikoengatik, hilketa bat da”. Hizkuntza ordezkapen edo heriotzaren prozesuek dituzten hiru faseak izan ditu hizpide katalanak; komunitatea elebidun bihurtzea, transmisioa etetea eta hizkuntzaren heriotza, alegia. “Gizartearen elebitasuna ezinbestekoa da hizkuntza baten heriotza prozesuan” azpimarratu du. Adituak emandako datuen arabera, munduko hizkuntzen %40 lehen fasean dago. Beste % 40 jada ez da transmititzen eta hizkuntzen %10 azken hiztunak baino ez dituzte. “Gizadiaren sorreratik hona 100.000 hizkuntza hitz egin dira munduan. Egun 6000-7000 artean daude bizirik eta horietatik erdia baino gutxiago helduko da 22. mendera” gaineratu du.

Hitz Adina Mintzok munduko errealitate soziolinguistikoaren perspektiba zabaldu eta aberastea du helburu. Euskaldunok ondo dakigu zer den hizkuntza gutxitu baten hiztunak izatea. Testuinguru honetatik abiatuz, zikloak munduko hizkuntza aniztasuna balorean jarri eta ezagutarazi nahi du. 2. ikasturte honi maiatzean emango zaio amaiera Udaberri jaia hizkuntza gutxituen musika jaialdiaren edizio berri batekin. Zikloaren lehen ikasturtean, 2015/2016, galiziera, nawatera, galesera, asturiera, tamazightera, gaskoiera eta kurduera hizkuntzak aurkeztu ziren (ikusi zikloaren bloga).

*Arriskuan dauden hizkuntzei buruz, hizkuntzen heriotzari eta biziberriatzeari buruz, 2010tik honako bibliografia: hemen

/ oihaneder

Charla Curso

El gaélico de Irlanda, lenca de Centroamérica, aragonés, varios idiomas de Sudamérica, hokkien del sudeste Asiático, català y la lengua de las islas Guernsey son los idiomas protagonistas del presente curso del ciclo de lenguas minorizadas Hitz Adina Mintzo.

Entre octubre y abril, Hitz Adina Mintzo nos acercará siete lenguas minorizadas. Cada mes, hablantes de diferentes lenguas, cada uno/a experto/a en la propia, presentarán un idioma. En cada presentación, además de aportar el marco teórico de la lengua, se realizará un taller práctico para aprender los conceptos más básicos.

Concretamente, el 19 de octubre se analizarán diversas lenguas de Sudamérica a través de algunos/as de los/as participantes del curso de Estrategias de Revitalización Lingüística organizado por Garabide. En noviembre será el turno del català con el profesor de euskera de origen catalán Jordi Serra. En diciembre la investigadora y activista a favor de las lenguas Iris Orosia hablará sobre el aragonés. En el 2017 Hitz Adina Mintzo abordará el idioma de las islas Guernsey del canal de la Mancha con la experta en idiomas minorizados Julia Sallabank, así como el gaélico de Irlanda (Patrick Carlin soziolingüista euskaldun de Irlanda del norte), el lenca de Centroamérica (Alan King lingúista, traductor y euskalari) y el hokkien del sudeste Asiático (Sim Tze Wei activista a favor de las leguas).

Las personas que participen en todas las presentaciones (12 horas) recibirán un CERTIFICADO de asistencia. Para ello deberán inscribirse aquí.

El programa del curso 16/17 se ha presentado este mediodía en la Facultad de Letras de la UPV y por la tarde en Oihaneder. Después, la lingüista catalana Carme Junyent ha ofrecido la charla “Cómo se matan las lenguas”. En la misma Junyent ha aclarado que “la muerte de una lengua no se da nunca por razones soziolingüísticas, si no que se trata de un asesinato”. En este contexto, ha explicado que las tres fases por las que pasan los procesos de sustitución lingüística o muerte de las lenguas son el bilingüismo de la comunidad, la interrupción de la transmisión intergeneracional y finalmente la muerte. “El bilingüismo de la comunidad es la causa imprescindible para que se produzca la muerte de una lengua” ha subrayado. Según los datos aportados por la experta catalana, el 40% de las lenguas del mundo se encuentra en la primera fase. Un 40 % de las lenguas ya no se transmite y a un 10% solo les quedan los últimos hablantes. “Desde el origen de la humanidad hasta nuestros días se han hablado en torno a 100.000 lenguas. Hoy en día están vivas entre 6000 y 7000 de las cuales llegará al siglo 22 menos de la mitad”.

Hitz Adina Mintzo pretende ampliar y enriquecer la perspectiva de la realidad lingüística actual. Los/as vasco-parlantes sabemos bien que implica ser hablantes de una lengua minorizada. Partiendo de esta base, el ciclo busca acercar la diversidad lingüística mundial y ponerla en valor. El presente ciclo se cerrará en mayo con una nueva edición de Udaberri jaia, festival de música en lenguas minorizadas. El curso pasado Hitz Adina Mintzo nos acercó el gallego, nawat, galés, asturiano, tamazight, gascón y kurdo (Ver el blog del ciclo).